هُـد ی بلا گ با مدیریت باقری پور

فردا دهم تیرماه را می توان سوم خردادی دیگر دانست که طی آن شهر مرزی مهران از اشغال متجاوزان و بعثیان عراق خارج شد.تاریخ ۸سال دفاع مقدس، سرشار از روزها و لحظه های به یادماندنی است و دهم تیرماه نیز، به عنوان سالروز آزادسازی مهران، یکی از مهم ترین روزهای دفاع مقدس محسوب می شود به طوری که امام خمینی(ره) بنیان گذار کبیر انقلاب اسلامی، پس از آزادسازی مهران فرمودند: «مهران را هم خدا آزاد کرد»

شهرستان مرزی مهران که هم اکنون، گذرگاه عتبات عالیات و یکی از امن ترین مناطق مرزی کشور برای تردد زائران محسوب می شود، در طول دوران ۸سال جنگ تحمیلی، مورد هجوم شدیدترین حملات زمینی عراق قبل از آغاز رسمی جنگ طی ۱۹تا۲۴شهریور ماه ۵۹ در منطقه میمک قرار گرفت و جالب این بود که مهران، تنها شهری بود که در ۸سال دفاع مقدس، ۴بار اشغال و سپس آزاد شد.مهران به دلیل موقعیت جغرافیایی اش همواره مورد تعرض حکومت بغداد بود و با شروع جنگ تحمیلی نیز، از ابتدای سال ۵۹، تحرکات و تجاوزات مرزی نظامیان عراقی در این منطقه مرزی شدیدتر شد و در نیمه شهریور ۵۹، مهران هدف موشک های عراقی قرار گرفت.ارتش عراق، در هجوم سراسری لشکر ۲پیاده کوهستان، سپاه دوم را مامور تصرف مهران کرد تا از ۴محور برای اشغال منطقه عمومی مهران وارد عمل شود.قوای دشمن به صورت عمده در محورهای مختلف تمرکز یافته بود و در بهرام آباد، فقط ارتش و ژاندارمری بودند که مانع پیشروی دشمن شده بودند.عراقی ها که مقاومت نیروهای ایرانی را چشمگیر ندیدند، حلقه محاصره را تنگ تر و در دوم مهرماه ۵۹مهران راتصرف کردند.

پس از فتح خرمشهر، قوای عراق در حالی که مهران را تخریب کرده بودند ازاین شهر عقب  نشستند اما بیش از ۶۰کیلومتر از حومه مهران در اشغال آنان بود و شهر را زیر نظر داشتند. در مرداد سال ۶۲ با اجرای نبرد والفجر۳، مهران و بیشتر ارتفاعات مشرف بر آن آزاد شد اما بار دیگر، ارتش عراق طی حملات موسوم به دفاع متحرک، مهران را در اردیبهشت ۶۵ اشغال کرد.در تیرماه همان سال نیز، طی عملیات کربلای یک با رمز یا ابوالفضل ادرکنی، در منطقه عمومی مهران با هدف باز پس گیری دوباره این شهر و مقابله با استراتژی دفاع متحرک عراق انجام گرفت. این عملیات که منجر به آزادسازی مهران شد، توسط لشکر ۲۷محمدرسو ل ا...(ص) انجام گرفت.مدیر کل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس استان ایلام که در عملیات کربلای یک، فرماندهی گردان ۵۰۳ شهیدبهشتی را برعهده داشت به شرح عملیات پرداخت و گفت: با نزدیک شدن زمان عملیات، جابه جایی و نقل و انتقالات شروع شد که در این هنگام، توفان شدیدی همراه با گرد و غبار سطح منطقه عملیاتی و عقبه نیروهای دشمن را دربرگرفت به طوری که دشمن، امکان دید خود را از دست داد و به این ترتیب، در ساعت 22:30 نهم تیرماه ۶۵، عملیات آزادسازی مهران با عنوان کربلای یک و با رمز «یا ابوالفضل ادرکنی» آغاز شد.

سرهنگ «ابراهیم محمدزاده» افزود: پس از گذشت لحظاتی از شروع عملیات در تمامی محورها، خطوط پدافندی دشمن بدون مشکل اساسی و بازدارنده درهم شکسته شد و فقط بر روی ارتفاعات قلاویزان به دلیل موانع مستحکم دشمن، توقفی صورت گرفت که بلافاصله با اتخاذ تدبیر مناسب از سوی فرماندهی یگان به صورت قابل توجه و کم نظیری رفع شد.

وی تصریح کرد: از آن جا که دشمن در مقابل سرعت عمل نیروها غافل گیر شده بود، به شدت آسیب دید و تلفات زیادی را متحمل شد به طوری که در قسمت هایی از جاده به دلیل انبوه جنازه های دشمن، امکان تردد خودروها وجود نداشت و نیروها مجبور بودند وسیله نقلیه خود را به کنار جاده هدایت کنند.مدیر کل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس استان ایلام، عامل عمده سردرگمی دشمن را سرعت عمل همراه با غافل گیری نیروهای خودی عنوان کرد و افزود: یکی از نکات برجسته این عملیات، حجم فعالیت های مهندسی و راه سازی بود که با توجه به هموار بودن زمین منطقه دفاعی وجود نداشت و بنابراین، جهادسازندگی و مهندسی سپاه با فعالیت گسترده و شبانه روزی هم زمان با پیش روی نیروهای پیاده بلافاصله اقدام به احداث خاکریزهای متعددی کردند به طوری که گاهی دستگاه های مهندسی در خط مقدم و در کنار نیروهای تکاور خاکریز ایجاد می کردند و بنابراین، عملیات کربلای یک به عملیات خاکریزها معروف شد که این اقدام باعث شد تلفات نیروهای خودی به میزان قابل توجهی کاهش یابد.

سرهنگ «محمدزاده» آزادسازی جاده دهلران- مهران و ایلام- شهرمهران، ارتفاعات حساس قلاویزان و حمرین و به خصوص بلندترین قله منطقه، ۸ روستا و ۲پاسگاه مرزی را از دستاوردهای عملیات کربلای یک عنوان کرد و گفت: طی ۱۰ روز نبرد سنگین و مراحل مختلف عملیات، علاوه بر آزادسازی شهر مهران، قسمت وسیعی از مناطق اشغالی در منطقه مهران آزاد شد و هم چنین عقبه نیروهای دشمن در شهرهای بدره و زرباطیه نیز در تیررس نیروهای ایرانی قرار گرفت.

وی به توان رزمی نیروهای دشمن درعملیات کربلای یک اشاره کرد و تصریح کرد: ۷۰ هزار نفر نیروی دشمن دراین عملیات شرکت داشتند و ۴۰۰ تانک و نفربر، ۱۵ گردان، بیش از ۱۰ تیم هوانیروز و ...، بخشی از توان رزمی دشمن در این عملیات بود و دراین عملیات، ۷۰ افسر، ۱۳۰ درجه دار و ۸۹۲ سرباز از نیروهای دشمن به اسارت گرفته شدند.

سرهنگ «محمد زاده» یادآور شد: براساس تخمین های دقیق، دشمن بیش از ۳ هزار و ۴۰۰ اسیر و مفقود داشته است.وی آزادسازی شهر مهران را به منزله شکست استراتژی دفاع متحرک دانست و اظهار داشت: شکستی که رژیم بعث صدام در گام اول خود درباره تامین اهداف موردنظر با آن روبه رو شد، سرانجام با از دست دادن مهران، چشم انداز جدیدی از ناتوانی و ضعف این کشور را در موضع آفند و پدافند ترسیم کرد.اگر بخواهیم به این جمله گران سنگ بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران که فرموده است «خاطرات این جنگ، گنجینه ای تمام نشدنی برای تمامی نسل هاست» یا به فرموده مقام معظم رهبری «ملت ایران هرگز نباید فداکاران جنگ تحمیلی را فراموش کند» توجه و ضرورت بیان آن ها را درک کنیم، لازم است به منظور سامان دهی و پویا کردن هرچه بیشتر حضور اقشار مردم و کسانی که به نحوی دل در گروی ۸ سال دفاع مقدس و از خودگذشتگی های شهدای عزیز دارند، مناطق عملیاتی و ایثار آفرین استان ایلام به  ویژه مهران، هم چون منطقه جنوب کشور را به محلی برای انعکاس خاطرات و آثار و گنجینه  تمام نمای دفاع مقدس تبدیل کنیم و بنابراین هرچند تاکنون دراین زمینه اقداماتی انجام شده اما درواقع برای ماندگاری آن همه احساسات و جانبازی ها اقدامی مهم تلقی نمی شود.رئیس سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران ایلام به اهمیت آزادسازی مهران اشاره کرد و گفت: این شهر در دهم تیرماه ۶۵ توسط لشکر اسلام و دلاور مردان این مرز و بوم و به دستور مستقیم امام خمینی (ره) آزاد شد به طوری که امام راحل (ره) بعد از آزادسازی مهران، فرمودند «مهران را هم خدا آزاد کرد».

روشنی بابیان این که مرز مهران نقطه افتخار همه ملت ایران است افزود: مهران درگذشته، شهر مقاومت و پیروزی بوده و هم اکنون به عنوان دروازه عتبات عالیات، روزانه محل عبور هزاران نفر از زائران اماکن متبرکه در کشور عراق است.

وی تصریح کرد: ثبت۱۰ تیرماه، سالروز آزادسازی مهران به عنوان یک روز ملی در تقویم رسمی کشور، خواسته و آرزوی دیرینه مردم استان ایلام بوده و شایسته است آزادسازی مهران در قالب مصوبه هیئت دولت یا مجلس شورای اسلامی، به عنوان یک روز ملی تصویب و ثبت شود تا مردم کشورمان همانند حماسه های دیگر، به این روز نیز افتخار کنند. وی، بابیان این که مهران، نیازمند توجه بیشتری است افزود: بعد از دفاع مقدس، فعالیت های چشمگیری دراین منطقه مرزی صورت گرفته است و درمقایسه با دیگر مناطق کشور، مهران نیازمند توجه خاصی درزمینه زیرساخت ها و بهره گیری از امکانات ملی، کشوری و اعتبارات ملی است.

روزنامه خراسان 88.04.09

صغری گورابی