سفره های پررنگ و ریا در ماه میهمانی خدا!

 

سفره افطار در یکی از باغ های اطراف شهر پهن شده است. در حقیقت خبری از سفره نیست و انواع و اقسام غذاها روی میزها چیده شده است. چند نوع دسر و سوپ، حلوا، ماقوت، شله زرد، زولبیا و بامیه در اشکال مختلف با سبدهای پر از میوه زینت بخش میزهای افطاری است. با نزدیک شدن به وقت افطار میهمانان با آخرین مدل ماشین ها و مد لباس ها از راه می رسند. در یک نگاه به خوبی می توان دریافت که برای ۴۰ تا ۵۰ نفر میهمان به اندازه ۱۰۰ نفر غذا و میوه تدارک دیده شده است با بلند شدن صدای اذان در فضای مجلل باغ، میهمان ها دست به کار می شوند. آن قدر تنوع غذایی زیاد است که خیلی از غذاها دست نخورده باقی می ماند. ماه رمضان ماه میهمانی خداست. هم آن ها که روزه دارند و هم آن ها که به دلیل بیماری، محروم از روزه گرفتن می باشند در این ماه بر سر سفره خدا می نشینند. در ماه رمضان حال و هوایی دیگر بر مردم حاکم می شود. پرداختن به معنویات، کمک به محرومان و نوع دوستی رنگ و بویی تازه می یابد و هر کس به اندازه توان خود تلاش می کند از این ماه پربرکت توشه ای برگیرد. یکی از مواردی که در این ماه بیش از سایر ماه ها رونق می یابد صله رحم و افطاری دادن و اطعام است و بسیاری با این هدف سفره  افطار پهن می کنند که در ثواب روزه یکدیگر شریک باشند، اما در سال های اخیر سفره های افطار نیز از آفت تجمل گرایی، تشریفات و چشم و هم چشمی مصون نمانده است و آهسته آ هسته روح معنویات را از آن می زدوده و رنگ و بوی روحانی و معنویت افطاری دادن را به رنگ و لعاب دنیوی و ظاهری نزدیک کرده است.حجت الاسلام والمسلمین محمدرضا فلاح کارشناس گروه اخلاق پژوهشکده باقرالعلوم سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به این که تاکیدات بسیاری از سوی ائمه معصومین(ع) درباره اطعام در ماه مبارک رمضان و نشاندن افراد بی بضاعت بر سر سفره های افطار شده است، به خراسان گفت: در سال های اخیر به دلیل چشم و هم چشمی، تجمل گرایی و مدگرایی رنگ و بوی سفره های افطار به جای در برداشتن رنگ و بوی معنویات به جایگاهی برای تشریفات و ظاهرپرستی و اشاعه فرهنگ اسراف و تبذیر تبدیل شده است.وی افزود: این در حالی است که امسال به نام سال حرکت به سوی اصلاح الگوی مصرف نام گذاری شده و ما در این سال با وضعیت نامطلوب تری در زمینه تشریفات و تجمل گرایی در سفره های افطار روبه روییم.این کارشناس سازمان تبلیغات اسلامی به پدیده مدگرایی و تجمل گرایی که در سال های اخیر حتی به ارزش ها و مناسک دینی و اسلامی نیز رسوخ کرده است، به دیده یک آسیب فرهنگی می نگرد که اگر دیر برای اصلاح آن اقدام کنیم سفره های پرزرق و برق و اصل اطعام و افطاری را زیر سوال می برد یعنی برخی تنها به صرف به رخ کشیدن توان اقتصادی خود سفره افطاری پهن می کنند و اصل بحث اطعام و ثواب افطاری دادن در حاشیه ظواهر و تجمل گرایی گم می شود.به گفته حجت الاسلام فلاح این وضعیت به ضعف برنامه ریزی ها در فرهنگ عمومی برمی گردد.وی می افزاید: از یک سو در سال های اخیر شاهد سفره های پرزرق و برق افطاری می باشیم و از سوی دیگر خط و مرزی در این زمینه به دلیل ضعف فرهنگ عمومی وجود ندارد. بنابراین فردی که می خواهد از میهمانش در ماه رمضان به بهترین شکل پذیرایی کند می ماند که کدام راه را برای تجلیل از میهمانش برگزیند، راه افراط گری و تشریفات را یا راه ساده زیستی. در حالی که ساده زیستی را در برنامه فرهنگی رسانه ها یا حتی سفره های افطاری که گاه از سوی مسئولان برگزار می شود نمی بیند.بنابراین وقتی فرد الگویی را در این زمینه در مسئولان فرهنگی نمی بیند به سمت سفره های افطاری تجملاتی می رود. اگر همیشه برای خود یک نوع غذا درست می کند، برای میهمانش چند نوع غذا را آماده می کند و این گونه است که مقدمه گرایش به سمت تشریفات در سفره های افطار به وجود می آید و  آهسته آهسته به اشکال متفاوت خود را نمایان می کند.متأسفانه در سال های اخیر جدا از بحث تجمل گرایی، بحث مدگرایی نیز در ارزش های دینی رسوخ کرده است به عنوان مثال مدگرایی در سفره آرایی، بهانه ای برای ورود به تشریفات شده است و اگر از این سبک و سیاق پیروی نشود، بی سلیقگی میزبان تلقی می شود.حجت الاسلام فلاح با بیان این  نکته گفت: این برداشت از مفهوم مدگرایی اشتباه و نادرست است. در حالی که برای افطار می توان با بهره گیری از یک نوع غذا و کمترین وسایل بدون اسراف و تبذیر و پرهیز از تشریفات، بهترین و زیباترین سفره ها را پهن کرد.به گفته وی، متاسفانه زیاده روی، اسراف، تجملات و تشریفات ارزش های دینی را مورد هدف قرار داده اند در حالی که متولیان فرهنگ سازی، بی توجه از این موضوع می گذرند و حتی خود به نوعی آن ها را در جامعه اشاعه می دهند، در گذشته نگرانی از این بابت بود که مراسمی چون ازدواج و سایر آیین های سنتی، دچار آسیب تجملات و تشریفات شده است اما حال باید نگران این هجوم فرهنگی به ارزش های دینی و مراسم فرهنگی و دینی باشیم.سعیدی میهمان یک سفره افطار پر از تجملات و پرزرق و برق است و آخر هفته قرار است که او میزبان باشد. هر سال او در برگزاری افطاری پیش قدم بوده است اما امسال در دعوتش دچار تردید است. چرا که می داند برگزاری افطاری به این سبک و سیاق، نه در توان اقتصادی اش است نه خودش این ریخت و پاش ها را می پسندد. اما از سوی دیگر نمی خواهد از سایر افراد فامیل کم بیاورد و برگزاری ساده مراسم دلیلی بر بی سلیقگی او تلقی شود. بنابراین یا باید برنامه افطاری اش را منتفی کند یا از فردا به فکر تدارک سفره افطاری باشد.کارشناس گروه اخلاق دانشکده باقرالعلوم سازمان تبلیغات اسلامی می گوید: بسیاری از مردم با دیدن سفره های افطار پر از تشریفات، از دادن افطاری منصرف می شوند در حالی که همان طور که گفته شد ائمه معصومین (ع) تاکید بسیاری بر اطعام در ماه مبارک رمضان داشته اند.وی افزود: در سال های گذشته که سفره افطار تنها به خاطر ثواب آن پهن می شد رنگ و بویی از تشریفات و تجملات و به اصطلاح رنگ و ریا در آن نبود اما در حال حاضر تشریفات، سنت حسنه اطعام را هدف قرار داده است و چشم و هم چشمی در برگزاری مراسم افطار فقط پهن کردن سفره هایی را در پی دارد که در آن رنگ و بویی از معنویت و نوع دوستی نیست.وی چشم و هم چشمی را نیز ناشی از ضعف های روانی و روحی ذکر کرد و این که ما مقبولیت اطعام را در ماه رمضان با سفره های رنگارنگ و ترویج پرخوری و مصرف گرایی اشتباه گرفته ایم در حالی که این مسئله با روح روزه داری که پرهیز از خوردن و آ شامیدن برای درک بهتر نیازمندان و نزدیکی به خداست، منافات دارد.حیدر از خدمه این میهمانی است. او منتظر است تا سفره افطاری جمع شود و میهمانان بروند تا از غذاهای باقی مانده، حتی اگر دست خورده هم باشد توشه ای برای فرزندانش ببرد تا  آن ها هم پس از ماه ها طعم یک وعده غذای گرم را بچشند.مجید ابهری متخصص علوم رفتاری و آسیب شناس اجتماعی نیز در این باره به فارس گفت: هر چه سفره افطار ساده تر باشد، به خدا نزدیک تر خواهیم بود. باید رسانه های تصویری و مکتوب به این نکته مهم توجه کنند که مبادا با الگو و آموزش غلط، دیگران را به اشتباه بیندازند.وی افزود: نشان دادن سفره های تشریفاتی، دور از مفاهیم ماه مبارک رمضان است و باید مسئولان و میزبان ها به این نکته توجه کنند که مبادا از فلسفه ساده زیستی در ماه مبارک رمضان دور شوند و افرادی که در ماه مبارک رمضان مهمان دعوت می کنند باید به نکاتی از جمله سفره افطار و میهمانی، ایجاد صفا و صمیمیت و تقویت روحیه اسلامی توجه کنند.وی اضافه کرد: ماه مبارک رمضان، ماه تکامل، انسانیت و رسیدن انسان به حد اعلای کمال است.این متخصص علوم رفتاری و آسیب شناس اجتماعی گفت: سفره های افطار ماه مبارک رمضان باید برخوردار از استانداردهای رمضانی، انسانی و الهی باشد؛ ساده زیستی یکی از الگوهای رفتاری ماه مبارک رمضان است.در این ماه تمرین ساده زیستی و انسانیت برای ۱۱ ماه دیگر موردنظر مکتب مقدس اسلام است و ائمه اطهار (ع) سفارش های موکدی بر موضوع ساده زیستی داشته اند، در حالی که متاسفانه برخی افراد به موضوع ساده زیستی توجه نمی کنند.وی اظهار داشت: در ماه رمضان دعوت به افطار، پاداشی شگرف دارد اما نه سفره هایی که در صدا و سیما آن ها را تبلیغ می کنند بلکه سفره هایی که آرامش بخش باشد، تا بتوانیم باتوجه به شرایط جامعه آ ن را تهیه کنیم.این متخصص علوم رفتاری و آسیب شناسی اجتماعی ادامه می دهد: ماه مبارک رمضان ماه دعوت به ساده زیستی است و رسانه ها باید با تبلیغ ساده زیستی در این ماه، مردم را برای زندگی ساده و اسلامی آماده کنند.وی اضافه می کند: سفره های رنگین که در آن ها هر گونه طعام و موادغذایی وجود داشته باشد باعث تحریک احساس رقابت در دیگران می شود و این در ماه رمضان بهانه رقابت کسانی می شود که سفره های رنگین تر پهن کنند.ابهری می گوید: وظیفه ما این است که در این ماه عزیز و مبارک، ساده زیستی و سفره های ساده را تبلیغ کنیم چرا که فلسفه روزه، فاصله گرفتن از آلودگی دنیا و دوری از تشریفات است.

روزنامه خراسان 88.06.07