هُـد ی بلا گ با مدیریت باقری پور

اول ماه ذيقعده ميلادفاطمه معصومه(س)

 

حضرت فاطمه معصومه (س) در روز اول ذيقعده سال 173 هجري، در شهر مدينه چشم به جهان گشود. اين بانوي بزرگوار،  از همان آغاز، در محيطي پرورش يافت که پدر و مادر و فرزندان، همه به فضايل اخلاقي آراسته بودند. عبادت و زهد، پارسايي و  تقوا، راستگويي و بردباري، استقامت در برابر ناملايمات، بخشندگي و پاکدامني و نيز ياد خدا، از صفات برجسته اين خاندان پاک سيرت و نيکو سرشت به شمار مي رفت. پدران اين خاندان، همه برگزيدگان و پيشوايان هدايت، گوهرهاي تابناک امامت و سکان داران کشتي انسانيت بودند.

 

القاب حضرت معصومه (س)

 به طور کلي، سه زيارت نامه براي حضرت معصومه (س) ذکر شده که يکي از آن ها مشهور و دو تاي ديگر غير مشهور است. اسامي و لقب هايي که براي حضرت معصومه(س) در دو زيارت نامه غير مشهور ذکر شده؛ به قرار ذيل است: طاهره (پاکيزه)،  حميده (ستوده)؛ بِرّه (نيکوکار)؛ رشيده (حد يافته)؛ تقّيه (پرهيزگار)؛ رضّيه (خشنود از خدا)؛ مرضيّه (مورد رضايت خدا)؛ سيده صديقه (بانوي بسيار راستگو)؛ سيده رضيّه مرضّيه (بانوي خشنود خدا و مورد رضاي او)؛ سيدةُ نساء العالمين (سرور زنان عالم). هم چنين محدثّه و عابده از صفات و القابي است که براي حضرت معصومه (س) عنوان شده است.

 

سرچشمه دانش

 حضرت معصومه (س) در خانداني که سرچشمه علم و تقوا و فضايل اخلاقي بود، پرورش يافت. پس از آنکه پدر بزرگوار آن بانوي گرامي به شهادت رسيد، فرزند ارجمند آن امام، يعني حضرت رضا (ع) عهده دار امر تعليم و تربيت خواهران و برادران خود شد و مخارج آنان را نيز بر عهده گرفت. در اثر توجهات زياد آن حضرت، هر يک از فرزندان امام کاظم (ع) به مقامي والا دست يافتند و زبانزد همگان گشتند. ابن صباغ ملکي در اين باره مي گويد: �هر يک از فرزندان ابي الحسن موسي معروف به کاظم، فضيلتي مشهور دارد�.بدون ترديد بعد از حضرت رضا (ع) در ميان فرزندان امام کاظم(ع) حضرت معصومه (س) از نظر علمي و اخلاقي، والا مقام ترين آنان است. اين حقيقت از اسامي، لقب ها، تعريف ها و توصيفاتي که ائمه اطهار (ع) از ايشان نموده اند، آشکار است و اين حقيقت روشن مي سازد که ايشان نيز چون حضرت زينب (س) �عالمه غير معلمه� بوده است.

 

مظهر فضايل

 حضرت فاطمه معصومه (س) مظهر فضايل و مقامات است. روايات معصومان (ع) فضيلت ها و مقامات بلندي را  به آن حضرت نسبت مي دهد. امام صادق (ع) در اين باره مي فرمايند: �آگاه باشيد که براي خدا حرمي است و آن مکه است؛ و براي پيامبر خدا حرمي است و آن مدينه است. و براي امير مومنان حرمي است و آن کوفه است. بدانيد که حرم من و فرزندانم بعد از من، قم است. آگاه باشيد که قم، کوفه کوچک ماست، بدانيد بهشت هشت دروازه دارد که سه تاي آن ها به سوي قم است. بانويي از فرزندان من به نام فاطمه، دختر موسي، در آن جا رحلت مي کند که با شفاعت او، همه شيعيان ما وارد بهشت  مي شوند.�

 

مقام علمي حضرت معصومه (س)

 حضرت معصومه (س) از جمله بانوان گرانقدر و والا مقام جهان تشيع است و مقام علمي بلندي دارد. نقل شده که روزي جمعي از  شيعيان، به قصد ديدار حضرت موسي بن جعفر (ع) و پرسيدن پرسش هايي از ايشان، به مدينه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم (ع) در مسافرت بود، پرسش هاي خود را به حضرت معصومه (س)که در آن هنگام کودکي خردسال بيش نبود، تحويل دادند. فرداي آن روز براي بار ديگر به منزل امام رفتند، ولي هنوز ايشان از سفر برنگشته بود. پس به ناچار، پرسش هاي خود را باز خواستند تا در مسافرت بعدي به خدمت امام برسند، غافل از اين که حضرت معصومه (س)جواب پرسش ها را نگاشته است. وقتي پاسخ ها را ملاحظه کردند، بسيار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاري فراوان، شهر مدينه را ترک گفتند. از قضاي روزگار در بين راه با امام موسي بن جعفر (ع) مواجه شده، ماجراي خويش را باز گفتند. وقتي امام پاسخ پرسش ها را مطالعه کردند، سه بار فرمود: پدرش فدايش .

 

در تعالیم آسمانی، به ویژه در قرآن، از زنان بزرگ و کاملی سخن رفته که خداوند مقام بلندشان را ستوده است. در فرهنگ شکوهمند اسلام نیز از زنانی سخن به میان آمده است که با تعالی روح و کسب کمالات معنوی، این ظرفیت را یافتند که بیش از دیگران فروغ جاویدان و نور الهی ولایت را دریافت کنند. حضرت زینب و حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام ، مصداق روشن این زنانند؛ زنانی که ستایش امامان معصوم را برانگیخته، گاه رتبه‏ای بلند، همسان و همانند معصومان یافته‏اند.

معصومه علیهاالسلام

 

شاخسارِ خوش بویِ فاطمه معصومه علیهاالسلام در بیت رسالت و در خانه امامت رویید و در جوار سراسر نور امامان معصومی چون حضرت موسی‏بن‏جعفر و علی‏بن‏موسی‏الرضا بالید. از رهنمودهای آن رهبران الهی خوشه‏ها برگرفت و در پرتو آن، جان خویش را از ناپاکی‏ها دور نگاه داشت. اوج تقوا و طهارتِ روحِ آن بانو چنان بود که او را معصومه نامیدند. این نشان افتخار از سوی حضرت رضا علیه‏السلام به ایشان عطا شد و بیانگر اوج قداست و طهارتِ نفسِ این بانوی آسمانی است.

 

شخصیت عظیم و روح الهی حضرت معصومه علیهاالسلام در زبان مورخان و عالمان دین چنین توصیف شده است. محدث گران قدر حاج شیخ عباس قمی به هنگام بحث از دختران حضرت موسی‏بن‏جعفر می‏نویسد: «بر حَسب آنچه به ما رسیده، افضل آنها سیده جلیله معظّمه، فاطمه بنت امام‏موسی علیه‏السلام ، معروف به حضرت معصومه، است». پژوهشگر معاصر، علامه بزرگوار حاج شیخ محمدتقی‏تستری، صاحب قاموس الرجال نیز می‏نویسد: «در میان فرزندان امام کاظم علیه‏السلام با آن هم کثرتشان بعد از امام رضا علیه‏السلام کسی هم سنگ حضرت معصومه علیهاالسلام نمی‏باشد».

 

محدثه

ذخایر والای روایات اسلامی که اکنون در پیش روی همه دین باوران و حقیقت جویان است، حاصل رنج عالمان و محدثان بسیاری است که در حفظ و پاس داشتِ این گنجینه گران مایه خالصانه کوشیده‏اند. در میان اصحاب حدیث به شماری از بانوان با فضیلت برمی‏خوریم که نام خود را در زمره محدثان ثبت کرده‏اند. از جمله عناوینی که بلندی مرتبه علم و آشنایی کریمه اهل‏بیت، حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام ، را با معارف بلند اسلامی نشان می‏دهد، محدثه بودن آن حضرت است. بزرگان علم حدیث، روایات بسیار از آن حضرت نقل کرده‏اند. روایاتی که از این بانوی بزرگ نقل شده به دلیل شخصیت والایش مورد توجه محدثان شیعه و سنی قرار گرفته است.

پدر به فدایش

 

از راهی دور به قصد دیدار مولایشان آمده بودند. وقتی به مدینه رسیدند، خستگی در تن هایشان باقی ماند؛ چون شنیدند که سرورشان موسی‏بن‏جعفر علیه‏السلام به سفر رفته است. پرسش‏هایی که داشتند بر کاغذی نوشته به فاطمه معصومه علیهاالسلام دختر گرامی آن مولا سپردند. فردا روز که به عزم بازگشت به وطن و خداحافظی، باردیگر به منزل امامشان آمدند، آن حضرت هنوز از مسافرت برنگشته بود، اما حضرت معصومه پاسخ سوالات را نوشت و به آنها داد. آنان شادمانْ مدینه را ترک کردند. در اثنای راه، حضرت موسی‏بن‏جعفر علیه‏السلام را دیدند و همه ماجرا را برایشان باز گفتند. حضرت چون پاسخ پرسش‏ها را دید، موجی از شادی در دلش هویدا شد و سه بار فرمود: «پدر به فدای چنین دختری باد».

 

از دیر باز آستان قدس حضرت معصومه علیهاالسلام منشأ هزاران کرامت و عنایت الهی بوده است. قرن‏هاست که قلب‏های ناامید، دل به درگاه نورانی‏اش می‏بندند. دست‏های تهی، از مهر جاری‏اش سرشار می‏شوند و انسان‏های بی‏پناه در جوار لطفش پناه می‏گیرند؛ زیرا آن حضرت را عبد صالح خدا و واسطه فیض الهی می‏دانند. سفره بی‏کران کرم حضرت معصومه نیز همواره بر زائران حاجتمند گسترده است. بارگاه لطف و فیض سرشار آن حضرت باعث شده که ایشان را به وصف زیبای «کریمه اهل‏بیت» بخوانند.

 

در فرهنگ اسلامی بر استمداد از روح بلند اولیا و خاصان بارگاه الهی و بزرگداشت مقام رفیع آنان تاکید بسیار شده است. در روایات تنها در مواردی بسیار نادر برای امام زاده‏ای زیارت نامه‏ای خاص رسیده است. اما برای حضرت معصومه علیهاالسلام از برادر بزرگوارشان امام رضا علیه‏السلام زیارت نامه‏ای وارد شده است. از این رو مردمان حضرت معصومه را چون دیگر امامان زیارت می‏کنند و با او به گفت و گو می‏ایستند و از روح بزرگش یاری می‏طلبند و این خود والاییِ مقام و منزلت این بانو را می‏رساند.

 

فضيلت زيارت

 دعا و زيارت، پر و بال گشودن از گوشه تنهايي، تا اوج با خدا بودن است. دعا و زيارت، جامي است زلال از معنويت ناب درکام عطشناک زندگي؛ و زيارت حرم معصومه (س)، بارقه اميدي در فضاي غبارآلود زمانه، فرياد روح مهجور در هنگامه غفلت و بي خبري، و نسيمي فرحناک و برخاسته از باغستان هاي بهشت است. زيارت مرقد فاطمه معصومه (س)، به انسان اعتماد به نفس مي دهد، و او را از غرق شدن در گرداب نو ميدي باز مي دارد و به تلاش بيشتر دعوت مي کند. زيارت مزار با صفاي کريمه اهل بيت (س)، سبب مي  شود که زائر حرم، خود را نيازمند پروردگار ببيند، در برابر او خضوع کند ، از مرکب غرور و تکبر- که سرچشمه تمامي بدبختي ها و سيه روزي هاست- فرو آيد و حضرت معصومه (س) را واسطه درگاه پروردگار عالميان قرار دهد. بر همين اساس است که براي زيارت آن حضرت، پاداش بسيار بزرگي وعده داده شده و آن، ورود به بهشت است. در اين باره از امام جواد (ع) نقل شده که فرمود: �هر کس عمه ام را در قم زيارت کند، بهشت از آن اوست�.

 

فضیلت زیارت حضرت معصومه علیهاالسلام

در روایاتْ نسبت به زیارت مرقد بانوی برگزیده، حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام ، سفارش فراوان شده است و این خود نشان از فضیلت‏های بی‏شمار و مقام والای آن بانو دارد. سه امام معصوم زیارت آن حضرت را ترغیب و تشویق کرده و اجرای بزرگ برای آن بیان کرده‏اند. جاکه چنین پاداش عظیمی بعد از امام رضا علیه‏السلام ، درباره هیچ کدام از فرزندان حضرت موسی‏بن‏جعفر نیامده است.

 

در زیارت نامه‏ای که امام رضا علیه‏السلام در شأن حضرت معصومه علیهاالسلام آورده‏اند، آن بانو با عناوینی چون دختر رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم ، دختر فاطمه و خدیجه علیهاالسلام ، دختر امیرالمؤمنان علی علیه‏السلام ، دختر حسن و حسین علیهاالسلام دختر ولی خدا، خواهر ولی خدا و عمه ولی خدا خوانده شده‏اند. این تعبیرات بلند، تنها بیانگر شرافت دودمان آن حضرت نیست، بلکه نشان دهنده آن است که حضرت معصومه علیهاالسلام از نظر معنوی و مقامات عالیِ ملکوتی ،به راستی فرزند روح و جسم پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم و امامان معصوم است، و به حقیقت، دختر جسمانی و روحانی پیامبر و امام معصوم فضیلتی بسیار ارزشمند به شمار می‏رود.

 

دوران کوتاه زندگانی حضرت‏معصومه علیهاالسلام همواره در اندوهِ ستم عباسیان گذشت. هنوز بیش از ده بهار از زندگانی را پشت سر ننهاده بود که دست بیداد هارون الرشید دستان نوازش‏گر پدر را از سر او کوتاه کرد و دریایی از اندوه را بر قلب شریفش جاری ساخت؛ اگر چه قبل ازآن نیز زندان‏های جور هارون، کم‏تر، مجالی برای دیدار پدر فراهم ساخته بود. بعد از پدر، حجت خدا و دادرس مردمان، برادر بزرگوارش حضرت علی‏بن‏موسی‏الرضا، تنها مایه آرامش او بود. آن حضرت با دیدار برادر غم‏ها را از یاد می‏برد و به کانون زندگی‏اش نور و صفا می‏بخشید. همین عشق ویژه به برادر بود که باعث شد نتواند فراق او را تحمل کند و به اشتیاق دیدار برادر مدینه را به قصد مرو ترک گوید.

 

برگزيدن شهر قم

پس از آنکه حضرت معصومه (ع) به شهر ساوه رسيد، بيمار شد  چون توان رفتن به خراسان را در خود نديد، تصميم گرفت  به قم برود. يکي از نويسندگان در اين باره که چرا حضرت معصومه (س) شهر قم را برگزيد، مي نويسد: �بي ترديد مي توان گفت که آن بانوي بزرگ، روي ملهم و آينده نگر داشت و با توجه به آينده قم و محوريتي که بعدها براي اين سرزمين پيش  مي آيد - محوريتي که آرامگاه ايشان مرکز آن خواهد بود - بدين ديار روي آورد. اين جريان به خوبي روشن مي کند که آن بانوي الهي، به آينده اسلام و موقعيت اين سرزمين توجه داشته و خود را با شتاب بد ين سر زمين رسانده و محوريت و مرکزيت آن را با مدفن خود پايه ريزي کرده است.

 

در سال 201 ق، یک سال پس از سفر تبعید گونه حضرت رضا علیه‏السلام به شهر مرو، حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام که فراق برادر را بر نمی‏تافت همراه عده‏ای از برادران خود برای دیدار امام و تجدید عهد با ایشان بدین دیار روی آورد. کاروان حضرت در بین راه گرفتار عده‏ای از دشمنان اهل‏بیت و ماموران حکومتی می‏شود و در جنگی نابرابر عده‏ای از همراهان حضرت به شهادت می‏رسند. حضرت معصومه علیهاالسلام در حالی که از اندوه بسیار، ناتوان شده بود از همراهان خویش می‏خواهد که ایشان را به قم ببرند. بزرگان قم در استقبالی کم نظیر حضور آن حضرت را گرامی داشتند. آن بزرگوار هفده روز در شهر قم به سر برد و در این مدت مشغول عبادت و راز و نیاز با پروردگار متعال بود و واپسین روزهای عمر پربرکت خویش را با خضوع و خشوع در برابر ذات پاک الهی به پایان رساند.

 

حضرت فاطمه(س) پس از  ورود به شهر قم، تنها هفده روز در قيد حيات بود و سپس دعوت حق را لبيک گفت و به سوي بهشت برين پرواز کرد. اين حادثه در سال 201 هجري رخ داد. سلام بر اين بانوي بزرگوار اسلام از روز طلوع تا لحظه غروب. درود بر روح تابناک معصومه (س) که اينک آفتاب حرم باصفايش، زمين قم را نوراني کرده است. سلام بر سالار زنان جهان و فرزند پيام آوران مهر و مهتران جوانان بهشتي. اي فاطمه! در روز قيامت، شفيع ما باش که تو در نزد خدا، جايگاهي ويژه براي شفاعت داري.

 

خاک پاک دارالایمان قم، مدفن بیش از چهار صد تن از امام زادگان شایسته تعظیم و تجلیل است. در میان این چهار صد اختر تابناکی که در آسمان معنویت قم نور افشانی می‏کنند تربت پاک شفیعه روز حشر و کریمه اهل‏بیت چون ماه تابانی همه آنها را تحت الشعاع انوار درخشان خود قرار داده و دیار مقدس قم را شکوهی بی‏پایان و عظمتی کم نظیر بخشیده است؛ به گونه‏ای که همه روزه هزاران عاشق دل سوخته، از هر شهر و دیار و کوی و برزن، بر آن ضریح نقره فام چونان نشانی از کوی دوست بوسه می‏زنند و شمیم بهشتیِ قبر پنهان زهرای مرضیه علیهاالسلام را از آن استشمام می‏کنند.

 

عالمان دینی پیوسته در حل مشکلات خویش از روح بلند ائمه و اولیای خدا استمداد می‏جسته‏اند. عالم بزرگوار مرحوم محدث قمی در حالات بزرگْ فیلسوف اسلامی، مرحوم ملاصدرای شیرازی آورده است: «مرحوم ملاصدرای شیرازی به خاطر بعضی مشکلات از شیراز به قم مهاجرت فرمود و در قریه کَهَکْ اقامت نمود. آن حکیم فرزانه هرگاه مطالب علمی بر او مشکل می‏شد، به زیارت حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام می‏آمد و با توسل به آن بزرگوار مشکلات علمی برایشان حل می‏شد و از [سوی] آن منبع فیض الهی مورد عنایت قرار می‏گرفت».

 

از شهر قم، در قاموس سراسر نور اهل‏بیت به عظمت و بزرگی یاد شده. این دیار مقدس در طول تاریخ اسلام همواره از بزرگ‏ترین مراکز نشر معارف حیات بخش اسلام بوده است و تربیت یافتگان مکتب فقه و حدیثش احیاگر فرهنگ غنی اهل‏بیت بوده‏اند. اما این شکوه و عظمت آن‏گاه فزونی یافت که خاک پاک این سرزمین، مدفن بزرگ یادگار آل رسول و عصاره فضایل آل بتول حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام گردید. هجرت زینب گونه و غروب جان سوز آن بانو در این سرزمین، حرم اهل‏بیت بودن آن را تفسیر کرد و سرچشمه‏ای پربرکت از گنجینه‏های نور شد.

 

زيارت حضرت معصومه (س) از منظر روايات

 درباره فضيلت زيارت حضرت معصومه (س) روايات فراواني از پيشوايان معصوم رسيده است. از جمله، هنگامي که يکي از محدثان برجسته قم، به نام �سعد بن سعد� به محضر مقدس امام رضا (س) شرفياب مي شود، امام  هشتم خطاب به ايشان مي فرمايد: �اي سعد! از ما در نزد شما قبري است�. سعد مي گويد: فدايت شوم! آيا قبر فاطمه دختر موسي بن جعفر (س) را مي فرماييد؟ مي فرمايد: �آري، هر کس او را زيارت کند، در حالي که به حق  او آگاه باشد، بهشت از آن اوست.�

پيشواي جهان تشيع امام جعفر صادق (س) نيز در اين باره مي فرمايد: �هر کس او را زيارت کند، بهشت بر او واجب گردد�.  و در حديث ديگري آمده است: �زيارت او، هم سنگ بهشت است�.

 

امام رضا (ع) و لقب �معصومه�

 حضرت فاطمه معصومه (س) بانويي بهشتي، غرق در عبادت و نيايش، پيراسته از زشتي ها و شبنم معطر آفرينش است. شايد يکي از دلايل �معصومه� ناميدن اين بانو، آن باشد که عصمت مادرش حضرت زهرا (س) در او تجلي يافته است. بر اساس پاره اي از روايات، اين لقب از سوي امام رضا (ع) به اين بانوي والامقام اسلام وارد شده است؛ چنان که فقيه بلند انديش و سپيد سيرت شيعه، علامه مجلسي(ع) در اين باره مي گويد: امام رضا (ع) در جايي فرمود: �هرکس معصومه را در قم زيارت کند، مانند کسي است که مرا زيارت کرده است�.

 

کريمه اهل بيت

 حضرت معصومه (س) در زبان دانشمندان و فقيهان گران قدر شيعه، به لقب �کريمه اهل بيت� ياد مي شود. از ميان بانوان اهل بيت، اين نام زيبا تنها به آن حضرت اختصاص يافته است. بر اساس روياي صادق و صحيح نسب شناس گرانقدر، مرحوم  آيت الله مرعشي نجفي، اين لقب از طرف امام صادق (ع) بر حضرت معصومه (س) اطلاق شده است. در اين رؤيا، امام صادق (ع) به آيت الله نجفي-که با دعا و راز و نياز، تلاش پيگيري را براي يافتن قبر مطهر حضرت زهرا (س) آغاز کرده خطاب فرمود: برتو باد به کريمه اهل بيت.

 

شفاعت حضرت معصومه (س)

 بالاترين جايگاه شفاعت، از آن رسول گرامي اسلام است که در قرآن کريم، از آن به �مقام محمود� تعبير شده است. همين طور دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم اسلام ، شفاعت گسترده اي دارند که بسيار وسيع و جهان شمول است و مي تواند همه اهالي محشر را فرا گيرد. اين دو بانوي عالي قدر، صديقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا (س) و شفيعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه (س) هستند. در مورد شفاعت گسترده حضرت زهرا (س) همين بس که شفاعت، مهريه آن حضرت است و به هنگام ازدواج، پيک وحي طاقه ابريشمي از سوي پروردگار آورد که در آن، جمله �خداوند مهريه فاطمه زهرا را، شفاعت گنهکاران از امت محمد (ص) قرار داد�، با کلک تقدير نقش بسته بود. اين حديث از طريق اهل سنت نيز نقل شده  است. پس از فاطمه زهرا (س) از جهت گستردگي شفاعت، هيج بانويي به شفيعه محشر، حضرت معصومه (س) نمي رسد. بر همين اساس است که حضرت امام جعفر صادق (ع) فرمودند: �با شفاعت او، همه شيعيان ما وارد بهشت مي شوند�.

 

سرّ قداست  قم

در  احاديث فراواني به قداست قم اشاره شده است. از جمله امام صادق (ع) قم را حرم اهل بيت (ع) معرفي و خاک آن را، پاک و پاکيزه تعبير کرده است. همچنين ايشان در ضمن حديث مشهوري که درباره قداست قم به گروهي از اهالي ري بيان کردند، فرمودند: �بانويي از فرزندان من به نام فاطمه دختر موسي، در آن جا رحلت مي کند که با شفاعت، او همه شيعيان ما وارد بهشت مي شوند�. او مي گويد: من اين حديث را هنگامي از امام صادق (ع) شنيدم که حضرت موسي بن جعفر(ع) هنوز ديده به جهان نگشوده بود. اين حديث والا، از رمز شرافت و قداست قم پرده برمي دارد و روشن مي سازد که اين همه فضيلت و شرافت اين شهر که در روايات آمده، از ريحانه پيامبر، کريمه اهل بيت (س) ،مهين بانوي اسلام، حضرت معصومه (س) سرچشمه مي گيرد که در اين سرزمين ديده از جهان فرو مي بندد و گرد و خاک اين سرزمين را، توتياي ديدگان حور و ملايک مي کند. 

 

محبت و مباهات حضرت معصومه (س) به امام هشتم

 مدت 25 سال تمام، حضرت رضا (ع) تنها فرزند نجمه خاتون بود. پس از يک ربع قرن انتظار، سرانجام ستاره اي تابان از دامان نجمه درخشيد که هم سنگ امام هشتم (ع) بود و امام (ع) توانست والاترين عواطف انباشته شده و در سوداي دلش را بر او نثار کند. بين حضرت معصومه و برادرش امام رضا (ع) عواطف سرشار و محبت  شگفت انگيزي بود که قلم از ترسيم آن عاجز است. در يکي از معجزات امام کاظم (ع) که حضرت معصومه (ع) نيز نقشي دارد، هنگامي که نصراني مي پرسد: شما که  هستيد؟   مي فرمايد: �من معصومه، خواهر امام رضا (ع) هستم�. اين تعبير، از محبت سرشار آن حضرت به برادر بزرگوارش امام رضا (ع) و نيز از مباهات ايشان به اين خواهر- برادري سرچشمه مي گيرد.

 

سرآمد بانوان

 فاطمه معصومه (س) از جهت شخصيت فردي و کمالات روحي، در بين فرزندان موسي بن جعفر (ع) بعد از برادرش ، علي بن موسي الرضا (ع) در والاترين رتبه جاي دارد. اين درحالي است که بنا بر مستندات رجالي،  فرزندان دختر امام کاظم (ع) دست کم هجده تن بوده اند و فاطمه در بين اين همه بانوي گران قدر، سرآمد بوده است. حاج شيخ عباس  قمي آنگاه که از دختران موسي بن جعفر (ع) سخن مي گويد، درباره فاطمه معصومه (س) مي نويسد: �بر حسب آنچه به ما رسيده، افضل آن ها،سيده جليله معظمه ، فاطمه بنت امام موسي (ع) معروف به حضرت معصومه است.

 

فضيلت بي نظير

 شيخ محمد تقي تُستري، در قاموس الرجال، حضرت معصومه (س) را به عنوان بانوي اسوه معرفي کرد و فضيلت وي را در ميان دختران و پسران حضرت موسي بن جعفر (ع)، غير از امام رضا (ع) بي نظير دانسته است. ايشان در اين زمينه چنين مي نويسند:  �در ميان فرزندان امام کاظم (ع) با آن همه کثرتشان، بعد از امام رضا(ع) کسي هم شأن حضرت معصومه (س) نيست�.  بي گمان اين گونه اظهارنظرها و نگرش به شخصيت فاطمه دختر موسي بن جعفر (ع) بر برداشت هايي استوار است که از متن و روايات وارده از ائمه اطهار (ع) به دست آمده است. اين روايت ها، مقام هايي را براي فاطمه معصومه (س) برشمرده اند؛ مقامي که نظير آن، براي ديگر برادران و خواهران وي ذکر نکرده اند و به اين ترتيب، نام فاطمه معصومه (س) درشمار زنان برتر جهان قرار گرفته است.

 

بوي وصال

 بي شک اهل بيت پيامبر (ص) چهره هاي پرفروغي به جهانيان عرضه کرده اند و نامشان مانند ستارگان درخشان در آسمان فضايل  مي درخشد. درخشان ترين ستاره در ميان بانوان هفتمين منظومه ولايت، فاطمه فرزند پاکيزه موسي بن جعفر (ع) است؛ بانويي که سالهاست تشنگان معرفت از حريمش،زلال ايمان مي نوشند و عارفان با گذر بر زندگي فرزانه اش و درک لحظه هاي آسماني شدنش، درهاي عروج را به روي خود مي گشايند و بوي وصال را در گستره زمين منتشر مي سازند. اينک غروب غم انگيز اين سيده جليله، بر همه دوستداران اهل بيت تسليت باد و دست هاي نيازمند ما، در روز محشر از دامان محبت و گذشت فاطمه معصومه (س) کوتاه مباد!

 

حضرت معصومه علیهاالسلام ، فاطمه ثانی و جلوه دوباره زهرای اطهر است. حرمش حریم آل محمد صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم و مزارش زیارت گاه عارفان و دلدادگان خاندان رسالت است. شکوهمندی گنبد و بارگاهش، تسلی بخش جان سوخته دلانِ قبر پنهان صدیقه کبراست و مرقدش بهشتی از معنویت و چشمه‏ای از فیض و کرامت را در خود پنهان دارد. عالمان شریعت آستان بوس حرم اویند و عاشقان ولایت جرعه نوش مقامش. درود خداوندی نثار روان پاک او و همه اهل‏بیت پیامبر باد.

 

جواد محدثی

لطف بی‏انتها

آیتی از خداست معصومه   لطف بی‏انتهاست معصومه

عطر باغ محمدی دارد        زاده مصطفی است معصومه

پرتوی از تلألؤ زهرا            گوهری پربهاست معصومه

ماه عفّت نقاب آل کسا      دختر مرتضی است معصومه

اختری در مدار شمس شموس       یعنی اخت الرضاست معصومه

زائران، یک در بهشت این جاست     تربتش باصفاست معصومه

در توسل به عترت و قرآن    باب حاجات ماست معصومه

 

حِسان

بِضعه موسی

آتش موسی عیان از سینه سیناستی         یا که زرّین بارگاهِ بضعه موساستی

بضعه موسی بن جعفر فاطمه کز روی قدر      خاک درگاهش عبیر طره حوراستی

نوگلی رنگین ز طرف گلشن یاسین بود         آیتی روشن ز صدر نامه طاهاستی

پرتوی از آفتاب اصطفای مصطفی     زهره‏ای از آسمان عصمت زهراستی

 

به جـــان پاک تو ای دختر امام، ســلام          به هر زمان و مـکان و به هر مقام، سـلام

تويـی که شــاه خراسان بود بــرادر تــو          بـــر آن مقام رفيــع و بـر اين مقام، ســلام

به هر عدد که تکلم شـود به ليل و نهار          هــــزار بـار فـــزون تـر ز هـر کـلام، ســلام

صبح تا شب و از شام، تا طليعه صبــح          بر آستـانه قــدسـت علی الـدوام، ســلام

در آســـمان ولايــت، مــه تمــامی تـــو           زپای تا به ســرت ای مـــه تـمـام، ســلام

به پيشگــاه تو ای خواهـــر شه کـَـونين          ز فـرد فـرد خليـق، به صبح و شام ســلام

منم که هر سر مويم به هر زمان گويـد          به جـان پــاک تـو ای دخــتـر امـام، ســلام

 

اى دختر عقل و خواهر دین       عصمت شده پاى بند مویت

اى میوه شاخسار توحید      وى گوهر تاج آدمیّت

شیطان به خطاب ز قم براندند      كاین خانه بهشت و جاى حوّاست

اندر حرم تو عقل مات است     جسمى كه در این زمین نهان است

این ماه منیر و مهر تابان    ایران شده نور بخش ارواح

هر كس به درت به یك امیدى است      وى گوهر دُرج عزّ و تمكین

اى علم و عمل مقیم كویت      همشیره ماه و دخت خورشید

فرخنده نگین خاتمیّت      پس تخت تو را به قم نشاندند

ناموس خداى جایش ای    زین خاك كه چشمه حیات است

جانى است كه در تن جهان است       عكسى بود از قم و خراسان

مشکات صفت عرش و کرسی   محتاج تر از همه «وحیدى» است

 

مولودی حضرت معصومه

دیدنیه حالم ، با اشک زلالم ، وا شده دو بالم

که پر کشیدم من ، سمت آسمونا

کریمة عالم ، ملیکة قلبم ، یا که خود مریم

رو بال ملائک ، اومده به دنیا

فرشته ها از آسمون هفتم

با دسته گل دارن میام سوی قم

تو ازدحامشون دلم میشه گم ، میشه گم

گلبارونه باغ دلها ، لبامون غرق تبسم

توی بارون ستاره ، اومده زهرای دوم

 

دستای توسل ، چشمه تغزل ، هزار آسمون گل

همراه دلامون ، به مقدم یاره

شفیعة جنت ، کریمة عترت ، ملیکة عصمت

همه می دونند که ، بانوی بهاره

اگه دلداگیمون از قدیمه

تو حرم بهشتی کریمه

تا قیامت دل همه مقیمه ، مقیمه

همه عالم در طواف ، گنبد و گلدسته هاشه

همیشه بال ملائک ، فرش راه زائراشه

 

گنبد طلاشو صحن باصفاشو اون کفشداریاشو

به خدا نمیدم ، به تموم عالم

سنگفرشای مرمر ایوون و کبوتر مسجد بالاسر

دل برده ز دستم ، همیشه و هر دم

این دلی که با عنایت حضرت

پائین پاش یه عمر داره اقامت

امشب می خواد تذکرة زیارت ، زیارت

من می خوام مثل کبوتر ، زائر قبر رضا شم

بعدش هم با إذن آقا ، راهی کرب و بلا شم

 

لبریزه از شمیم بهشت ، هر نیمه شب هوای حرم

خورشید میاد برا پا بوسی ، تا گنبـد طلای حـرم

هر دم ، جاریه زمزم ، از تو حریم کریمة عالم

وا شده بالم ، به هوای گنبد

امشب ، از سوی جنت ، می‌رسن از راه ملائک رحمت

برا زیارت ، میان سوی مرقد

قبلة همه ست ، خود فاطمه ست

عشق و آرزوی موسی بن جعفر

اون پناه ماست ، تکیه گاه ماست

که می شه شفیعة روز محشر

 

رباعی و دوبیتی

زهرا‌(س)

امشب که گلی نجمه به بر آورده

بر سینه‌ی عرشیان شرر آورده

گویند به گوش هم در افلاک و زمین

حق حضرت زهرای دگر آورده

 

کریمانه

ای گوهر درّدانه، یا حضرت معصومه

ای روح کریمانه، یا حضرت معصومه

موسی به برش گلشن، شد دیده‌ی او روشن

یاسی‌ تو به گلخانه، یا حضرت معصومه

نجمه شده روحانی، ‌از آن رخ عرفانی

گویند به کاشانه، یا حضرت معصومه

چشمانِ رضا خندان، قلبش چو درّی غلطان

از دیدن جانانه، یا حضرت معصومه

ای چشمه‌ی پاکی‌ها، ای مَضجَعِ خوبی‌ها

آبادیِ ویرانه، یا حضرت معصومه

حوا شده مسرورت،‌ مریم کمی از نورت

ای روح مسیحانه، یا حضرت معصومه

بانو نظری بنما، امشب تو بر این نجوا

از عاشقِ دیوانه، یا حضرت معصومه

 

طلوعِ عصمت

ای همه آسمانِ شده، خیره‌ به هر نگاه تو

چشم رضا ستاره شد، مانده کنارِ ماهِ تو

لشگرِ حوریان ببین، برگِ خزانِ مقدمت

آمده‌ تا که بال خود، فرش کند به راهِ تو

سینه‌ی کاظم ار شده، شاد ز مقدم شما

برده قرار نجمه‌ را، خنده‌ی گاه گاهِ تو

وقتِ ظهور عفت و طلوعِ عصمت آمده

مانده شبِ سیاه دل، منتظرِ پگاه تو

کی بشود که شاعری، مدح کمال گویدت

وصف کند ز گوشه‌ی گنبد و بارگاه تو

کاش کنی عنایتی، ز روی لطف و مرحمت

همیشه باشد این دلم، مرغکِ در پناه تو

خجل به محشرم مکن، به پیشِ چشم دیگران

دیده‌ی انتظار من، شفاعت و اله تو

 

شفیعه

آسمون‌ها گل براش هدیه آوردند

کهکشون‌ها عطرش و هر جا می‌بردند

هر ستاره مستِ دیدارِ دوباره‌اش

هر فرشته دلا رو به اون سپردند

از سماء ندا می‌یاد مقام اون خیلی رفیعه

من و روزِ‌ محشر و لطفِ تو بانویِ شفیعه

معصومه جانم یا معصومه جانم (3)

هر فرشته دلْ گره زده به بالش

چشمِ نجمه به گلستانِ جمالش

نور این گل که شبیهِ گلِ یاسه

شده موسی مستِ حجبِ بی مثالش

دختری اومده تو عرش و سما که بی‌قرینه‌است

به همه مژده بدید ثانی زهرای مدینه‌است

معصومه جانم یا معصومه جانم (3)

همه عالم پیش پاش سر به سجودند

حوریان از قدمش گرمِ سرودند

در حضورِ رخِ دریای کرامت

دیگه زنها مثل یه چشمه و رودند

هر چی از کرامتش دم بزن بازم نگفتم

عمری این کریمه پشت و پناهمه نیفتم

معصومه جانم یا معصومه جانم (3)

 

کریمه

یه دلم عاشق و حیرون

یه دلم شیدا و مجنون

به دلم می‌گم نخور غم

اومده باغ و گلستون

دیدن گل های خنده روی لب چه باصفاست

شب عیدِ خواهرِ اربابمون امام رضاست

مولاتی یا معصومه ـ یا معصومه ـ یا معصومه (3)

کی می‌گه که من ندارم

تو فقیری بی قرارم

توی دنیا پادشاهم

تا که این بی‌بی رو دارم

چیزی که عیونه آخر دیگه حاشا نداره

نوکر معصومه تو زندگی غوغا نداره

مولاتی یا معصومه ـ یا معصومه ـ یا معصومه (3)

یه دلم شهر مدینه‌ ست

تو بقیعِ بی قرینه‌ ست

خنده معجون شده با اشک

شب بانویِ کریمه ست

من که امشب با یه قلبِ بی‌ریایی اومدم

تو حریمِ این کریمه به گدایی اومدم

مولاتی یا معصومه ـ یا معصومه ـ یا معصومه (3)

 

شراره

امشب این قلبِ من شراره داره ـ معصومه جان

آسمونِ چشام ستاره داره ـ معصومه جان

هوس ضریحت و نظاره داره ـ معصومه جان

می‌گم با نم نم چشام با این نوای شیدا

کریمه‌ی آلِ نبی خوش آمدی به دنیا

سیدتی سیدتی یا معصومه جانم (3)

هر چی بارون به پیش پات می‌بارم ـ معصومه جان

سر رو بر ضریح با صفات می‌زارم ـ معصومه جان

قلبِ مجنون برات هدیه می‌آرم ـ معصومه جان

شکوفه بارونه خدا به سرسرای کاظم

صل علی محمدِ ذکر و نوای کاظم

سیدتی سیدتی یا معصومه جانم (3)

شب عید و دلم بهونه داره ـ یا فاطمه

نغمه گرم و عاشقونه داره ـ یا فاطمه

هوای گنبد و آشیونه داره ـ یا فاطمه

از حرمت تا به بقیع دلم اسیرِ غوغا

فاطمه‌ی معصومه‌ای هستی شبیه زهرا

سیدتی سیدتی یا معصومه جانم (3)

 

مرحبا

مرحبا ای مهربان همسرِ موسی

گهری آورده‌ای در برِ موسی

خانه نورانی شده اهل دل شادند

از وجودِ مقدم دختر موسی

معصومه جان معصومه جان ـ یا معصومه (4)

می‌رسد از آسمان بانگ و فریادی

کاظم از شوق و شعف می‌کند شادی

با نگاهی بر گلِ روی آن دختر

کاظم از مادر کند دم به دم یادی

معصومه جان معصومه جان ـ یا معصومه (4)

حضرت موسی الرضا با دلی پر شور

در بغل معصومه را، وصلِ نورٌ النور

زیر لب دارد رضا صد دعای خیر

از برای خواهرش چشم دشمن کور

معصومه جان معصومه جان ـ یا معصومه (4)

اهلِ قم اهلِ جهان در پناه تو

مرکزِ پرگارِ دین پایگاهِ تو

ای گل موسی تویی چون امیدِ ما

روز محشر عفوِ ما در نگاهِ تو

معصومه جان معصومه جان ـ یا معصومه (4)

 

شفاعت

جانِ عالم گردِ راهت

حسرت دل یک نگاهت

می‌برد از عاشقان دل

یک نما از بارگاهت

یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه (2)

شمس روحم، مهر و ماهم

تکیه‌گاهم جان پناهم

کن شفاعت روز محشر

بنده‌ای غرقِ گناهم

یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه (2)

ای حدیثِ سوز و سازم

زندگی را رمز و رازم

پیشِ چشمم چون صراط است

نامِ تو مهرِ جوازم

یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه (2)

 

شور و بحر طویل

مددی معصومه جانم (3)

آمدی جلوه‌ی کوثر ـ حامی دین پیمبر ـ شبیه زهرای حیدر ـ دخترِ موسی بن جعفر ـ عالم گشته منور ـ از تو ای یاسِ مطهر * تو کریمه‌‌ی امیدی ـ تو که نوری و نویدی ـ تویی شرح هر سفیدی ـ تویی دشمن پلیدی * تو به درد ما شفایی ـ از تبارِ مصطفایی ـ تو بهارِ مرتضایی ـ تو حدیث هل اتایی ـ ثانیِ خیر النسائی ـ معدن صدق و صفایی ـ مظهر لطف و وفایی ـ بانویی حاجت روایی ـ تو به غربت آشنایی ـ چونکه خواهرِ رضایی . . .

 

http://www.ansaralreza.blogsky.com/category/cat-37/

 

http://www.madayeh.com/publisher_view.asp?articleID=70

 

http://www.karrar.mihanblog.com/post/985

 

http://www.madayeh.com/publisher_books.asp?bookID=4

 

http://www2.irna.ir/occasion/13azar84/indexh-m.htm

 

http://www.hawzah.net/hawzah/Magazines/MagArt.aspx?id=38915

 

http://www.hawzah.net/Hawzah/Search.aspx?SearchText=%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA%20%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA%20%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87&LanguageID=1

 

http://www.aftab.ir/articles/religion/religion/c7c1194881969_hazratmasomeh_p1.php