روز بیست و چهارم آبان ماه، آغاز هفته کتاب و کتاب خوانی است.
روز بیست و چهارم آبان ماه، آغاز هفته کتاب و کتاب خوانی است.
@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
در این هفته، با اجرای برنامه هایی که به وزش نسیم معرفت از سوی دریای کتاب و معانی ناب به سمت اندیشه همگان می انجامد، می کوشیم تا به تقویت فرهنگ مطالعه و گسترش سطح آگاهی های عمومی مدد رسانیم.
کتاب، دروازه ای به سوی جهان گسترده دانش و معرفت است و ارائه کتاب های خوب، یکی از بهترین ابزارها برای به کمال رساندن انسان هاست و کسی که در این دنیای زیبا به زندگانی می پردازد، نمی تواند با دنیای کتاب بی ارتباط باشد. پس بیاییم با گرامی داشت این هفته و نام مبارک آن، با هدیه کتاب هایی به هم نوعان خود، در پروراندن دانش و کمال سهیم باشیم.
@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
كتاب درقرآن وروايات
«ن وَالْقَلَمِ وَمَا یسْطُرُونَ؛ سوگند به قلم و آنچه مینویسد».
«مَثَلُ الَّذِینَ حُمِّلُوا التَّوْرَاتَهَ ثُمَّ لَمْیحْمِلُوهَا کَمَثَلِ الْحِمَارِ یحْمِلُ أَسْفَارًا؛ وصف حال آنانکه تحمل (علم) تورات را کرده و خلاف آن عمل نمودند، در مثل به حماری ماند که بار کتابها بر پشت کشد (و از آن هیچ تعهد و بهره نبرد)».
«عَلَّمَ بِالْقَلَمْ، عَلَّمَ الإنسَانَ مَا لَمْ یعْلَمْ؛ به قلم تعلیم داد، به انسان چیزی را تعلیم داد که از آن آگاهی نداشت».
پیامبر اکرم(ص)
«مَنْ ماتَ و میراثُهُ الدَّفاتِرُ و المَحابِرُ وَجَبَتْلَهُ الْجَنَّةَ؛ هر که بمیرد و میراث او دفترها و دوات باشد، به بهشت میرود».
«اَلْمُؤْمِنُ اِذا ماتَوَ تَرَکَ وَرَقَهَ واحِدَهً عَلَیْها عِلْمٌ تکُونُ تلکَالوَرَقَهُ یَوْمَ القیامَهَ سَتْراً فیما بَیْنَهُوَ بَیْنْ النّار؛ گاه مومنی از جهان درگذرد و تنها یک برگ کاغذ از خود به میراث بگذارد که دانشی بر آن نوشته باشد، همان یک برگ پردهای میان او و آتش دوزخ خواهد افکند».
«اِذا کانَ یَوْمَ القیامَهِ وُزِّنَمِدادُ العُلَماءِ بِدِماءِ الشهَداءِ فَیُرَجَّحُ مِدادُ العُلماءِ عَلی دِماءِ الشُهَداءِ؛ آن هنگام که قیامت شود، قلم عالمان با خون شهیدان سنجیده گردد و قلم دانشمندان بر خون شهیدان برتری یابد».
«قَیِّدُوا الْعِلْمِ بِالْکِتابَة؛ با نوشتن کتاب از علم و دانش نگهداری کنید».
حضرت علی(ع)
«الْکتُبَ بساتینُ العلماءِ؛ کتابها بوستانهای دانشمندان است».
«نِعْمَالْمُحَدِّثُ الکِتابُ؛کتاب چه گوینده خوبی است».
«مَنْتَسلّی بالکُتُبِ لَمْ تَفُتْهُ سَلْوَه؛ کسی که با کتابها خود را آرامش دهد، هیچ آرامشی را از دست ندهد».
«اِذا کَتَبْتَ کتاباً فَأَعِدْ فیهِ النَّظَرَ قَبْلَخَتْمِهِ، فَاِنَّما تختِمُ عَلی عَقْلِک؛ هرگاه چیزی نوشتی، پیش از آنکه مهرش کنی، آن را بازنگری کن؛ زیرا که در حقیقت بر خِرَد خویش مهر میزنی».
«اَلْکِتابُترجُمانُ النیَّه؛ کتاب ترجمان اندیشه است».
امام جعفر صادق(ع)
«اِحْتَفِظوا بِکُتُبِکُم فَاِنَّکم سَوْفَتَحْتاجُونَ الیها؛ کتابهایتان را نگه دارید که در آینده به آنها نیاز خواهید داشت».
«اُکْتُبْ وَ بُثَّ عِلمَکَ فِی اِخْوانِکَ، فَاِنْ بَثَّ فَاوُرِثَ کُتُبَکَ بینِک فَاِنَّهُ یَاْتِی عَلَی النّاسِ زَمانٌ هَرَجَ ما یأنسونَ اِلّا بِکُتُبِهِم؛ دانشت را، بنویس و در میان برادران (و همفکرانت) انتشار ده، اگر بمیری، فرزندانت نوشتههایت را به ارث برند؛ چون زمانی برای آدمیان پیش آید که دوران هرج و مرج (و فتنه و ناامنی است و درچنین روزگار) جز به کتابهای خود انس پیدا نکنند».
ـ «اَللَّهُمَ اَخْرِجْنِی مِن ظُلماتِ الوَّهْمْ وَ أَکْرِمْنی، بِنُورِ الفَهْمْ اَللَّهُمَ افْتَحْعَلَینا اَبوابَ رَحْمَتِکْوَانْشُرْ عَلَیْنا خَزائِنَ عُلُومِکْ بِرَحْمَتِکَی اَرْحَمَاَلرّاحِمینْ؛ خدایا مرا از تاریکیهای وهم و گمان بیرون آر و به نور آگاهی و فهم گرامی دار. خدایا، درهای رحمتت را به روی ما بگشا و گنجینههای دانشهایت را بر ما بگستران».
چراغ راه
مقام معظم رهبری
«جوانان، پیران، مردان، زنان، شهریها، روستاییها و هر کسی که با کتاب میتواند ارتباط برقرار کند، باید کتاب را در جیبش داشته باشد و تا یک جایی بیکار نشست ـمثل اتوبوس، تاکسی، مطب پزشک، اداره، در دکان وقتی که مشتری نیست، در خانه به هنگام اوقات فراغت ـکتاب دربیاورد و بخواند».
«کتابخوانی چیزی است که برای یک ملت فریضه و لازم است، آن مردمی که اهل کتاب خواندن باشند، از لحاظ معلومات و ذکاوت و هشیار، با مردمی که با کتاب و مطبوعات انس نداشته باشند، تفاوت میکنند».
«جای کتاب را هیچچیزی پر نمیکند. کتاب را باید ترویج کرد ... مردم باید به کتابخوانی عادت کنند و کتاب وارد زندگی بشود».
اشارات :: آبان 1387، شماره 114
کتاب در کلام امام علی علیه السلام
امام علی علیه السلام که رسول خدا صلی الله علیه و آله او را دروازه علم و دانش نامید، درباره کتاب می فرماید: «کتاب، بستان های عالمان و دانشمندان است».
به راستی کتاب همانند بستان و گلزاری است که عطر دل انگیز آنْ جان و روح تشنگان علم و معرفت را نوازش می دهد و از سرچشمه های دانایی سیراب می کند.
هم چنین امام علی علیه السلام در جای دیگری می فرماید: «کتاب، بهترین گوینده و سخن ران است».
هنگامی که انسان تنها و بی کس می شود، کتاب بهترین گوینده است و وی را با سخنان دل نشین و زیبای خود، به سفرهای دور و نزدیک می برد و با تجربه های فراوان آشنا می سازد.
از دیگر سخنان ارزش مند ایشان درباره کتاب، این است که فرمود: «کتاب، بیان گر انگیزه های درونی انسان است»؛ یعنی کتاب نشان دهنده استعداد و نبوغ بشری و بیان گر انگیزه ها و اندیشه های درونی آدمی است.
کتاب در کلام اندیشمندان
«آناتُولْ فِرانْسْ»
از نویسندگان و اندیشمندان بزرگ غربی، درباره کتاب می نویسد: «انسان در کتاب از چیزهایی با خبر می شود که دیدن آن ها امکان پذیر نیست؛ زیرا فرسنگ ها، قرن ها و سال ها با ما فاصله دارد».
«اِبْراهامْ لینکُلْنْ»
یکی از سیاست مداران گذشته آمریکا درباره کتاب می گوید: «بدون حکومت می شود زندگی کرد، ولی بدون کتاب و مطبوعات نمی شود».
«اوُلیوِر کُولْدْاِسْمیتْ»
از نویسندگان غربی می نویسد: «وقتی که دفعه اول یک کتاب خوب می خوانم، مانند آن است که با یک دوست جدید آشنا شده ام. وقتی که همان کتاب را دومرتبه می خوانم، مانند آن است که با دوست قدیمی مجددا ملاقات کرده ام».
کتاب و کتاب خوانی از منظر بزرگان
مسعودی
ابوالحسن علی بن حسین مسعودی، صاحب کتاب معروف مروج الذهب درباره کتاب، چنین می گوید: «چه همدم و یار خوبی است کتاب! اگر خواهی، لطایف آن سرگرمت کند و بخنداندت و گرخواهی، مواعظ آن، تو را اندرز دهد. کتاب، مونسی است که از نشاط تو نشاط گیرد و با خفتن تو بخوابد و جز آن چه تو خواهی نگوید. همسایه ای نکوکارتر، معاشری منصف تر، رفیقی مطیع تر، معلمی پرمایه تر، یاری لایق تر و امین تر و سودمندتر و نکوخصال تر و سرگرم کننده تر از آن نیابی. اگر بدونظر کنی، تو را بهره دهد، فهمت را قوی کند و علمت را بیفزاید».
ابن ادریس
ابن ادریس حلی که از فقیهان نامور اسلامی است، درباره کتاب چنین می گوید: «چه بسا انسان فرزانه ای که در می گذرد، ولی کتاب هایش می ماند. خردمند، فانی می شود؛ اما اثرش ماندگار می گردد. اگر پیشینیان در کتاب هایشان حکمت های شگفت را جاودانه و شیوه زیست خود را برایمان ثبت و بدین ترتیب نادیدنی را برایمان دیدنی نمی کردند و درهای بسته را نمی گشودند و فزونی دانش خود را بر کمی معلومات ما نمی افزودند، اکنون چه عاقبتی نصیب ما می شد؟»
جاحظ
جاحظ، یکی از ادیبان مشهور و دانشمند معروف جهان اسلام است. وی درباره کتاب، سخن جالبی دارد. ایشان در این باره می گوید: «کتاب، درختی است که همیشه پربار و پرمیوه و ثمر است. کتاب، هم نشینی است که تو را خسته و ملول نمی سازد. دوستی است که تو را فریب نمی دهد. رفیقی است که به تو آزار نمی رساند. اگر مطالعه کتاب هیچ فایده ای نداشته باشد، جز همین که تو را از ایستادن بیهوده در منزل و نگاه کردن به عابران باز دارد، کفایت می کند».
اسمیت
اولیور کولد اسمیت، یکی از نویسندگان سرشناس غربی، درباره کتاب می نویسد: «وقتی که دفعه اول، یک کتاب خوب می خوانم، مانند آن است که با یک دوست جدید آشنا شده ام. وقتی که همان کتاب را دو مرتبه می خوانم، مانند آن است که با دوست قدیمی، مجددا ملاقات کرده ام».
ساموئیل اسمایلز
اسمایلز، در مورد فایده های کتاب می گوید: «کتاب، برای طبقات مختلف مردم مفید است. چه بسیار کسانی که قوای افسرده و خاموش آنان، پس از خواندن تاریخ حیات بعضی رجال بزرگ، شعله ور شده است و در خود، استعداد کافی احساس نموده، از تنگنای بطالت به شاهراه کار و سعادت افتاده و رشته زندگی را به کلی تغییر داده اند. گاه، کتاب انسان را سراپا شعله و همت و غیرت و نشاط می کند».
@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
والاترین جایگاه
کتاب، همچون خورشید، فضای زندگی را روشن می کند و به همگان نور، شور و گرما می بخشد. کتاب، مثل باران بر سرزمین دل ها می بارد و اندیشه ها و کردارها را رونق، زیبایی و طراوت می دهد. کتاب، نقشی به مانند پرندگان به آدمی دارد که او را برای اوج و بال کشیدن و پرواز آماده می سازد. در پرتو کتاب است که شکوفایی، سرسبزی و بالندگی فرهنگ دینی ما به اوج می رسد. کتاب، والاترین جایگاه را در گستره های فردی و اجتماعی داراست که بر اندیشه ها و دل ها می درخشد و پیوسته بر زندگانی نورافشانی خواهد کرد.
کتاب و تحوّل
در روزگار پیشرفت های چشم گیر بشر در عرصه های دانش و نوآوری و فرهنگ کتاب نه تنها اهمیت خود را از دست نداده، که گسترده تر و تازه تر شده و جلوه هایی پایدارتر یافته است. بی گمان آنان که گام های بلندی در پیشرفت های گوناگون برداشته اند، هرگز با کتاب و کتاب خوانی بیگانه نبوده اند. آنها مطالعه را به عنوان عنصری اصلی و ضروری در زندگی خود دانسته و آن را برای بازتاب نور، جلوه و جمال فرهنگ بر دل های همه جهانیان برای تحولی اساسی مناسب دانسته اند.
فرهنگ اسلامی و کتاب
اسلام، دین اندیشه و معرفت، و دین دانش، کتاب و معنویت است و می توان گفت آیین آسمانی ما، پرچمدار کتاب و کتاب خوانی در زمین است و این حقیقت، با اندک کاوشی در لابه لای ورق زرین تاریخ اسلام به خوبی نمایان خواهد شد. تأثیر کتاب در صدور اندیشه و فکر، انکارناپذیر است. درواقع، تنها راه انتقال علوم گذشتگان به این عصر، کتاب بوده که در روایات نیز بر آن تأکید شده است. با این توصیف، ما وارثان فرهنگ پویا و تمدن والای اسلامی، برای تحقّق آن فرهنگ، باید به کتاب و کتاب خوانی اهمیت داده و کتاب را به عنوان یک کالای تأثیرگذارِ فرهنگی و معنوی، ارج نهیم.
قرآن، برترین کتاب
گرایش همگانی مردم و به ویژه نسل جوان به ایده ها و آرمان های انقلاب اسلامی که در سایه سار درخت پربرگ و بار اسلام و نسیم حیات بخش معنوی آن شکل گرفت، این توقّع را ایجاد می کند که کتاب هایی به دور از افراط و تفریط در مسیر راه آنان قرار گیرد و روح همه تشنگان حقیقت را، از آب گوارای دین باوری و خداخواهی سیراب سازد. بر این اساس، قرآن کریم این کلام آسمانیِ آخرین فرستاده خدا، با دارابودن پاسخ تمام مسایل و نیازهای مادی و معنوی تمامی انسان ها در طول تاریخ، بهترین کتاب برای عامه مردم، به ویژه محقّقان می باشد و می توان با گسترش فرهنگ قرآنی در جامعه، بهره های معنوی فراوانی از این کتاب عزیز و سترگ گرفت و آن را به کار بست.
نهج البلاغه، کتابی ارزشمند
نهج البلاغه امام علی علیه السلام ، خورشیدی است که در میان کتاب ها و نوشته های بشری می درخشد. این کتاب ارجمند، سرشار از شکوه، زیبایی و معنویت است. نهج البلاغه، پرتوی از اندیشه های تابناک امام حق و عدالت، حضرت علی ابن ابی طالب علیه السلام می باشد که تا به حال، ترجمه ها و شرح های ارزنده ای بر آن نوشته اند. چه خوب است وقتی سخن از کتاب و کتاب خوانی است، کلام را به نام این کتاب والا و ارزشمند و پدیدآورنده آن زینت بخشیم و همگان را به مطالعه این دریای عمیقِ دانش و معرفت و هنر فراخوانیم.
کتاب و کودکان
کودکان و نوجوانان، سرمایه های عظیم میهن اسلامی، و آینده سازان و پاسداران ارزش های دینی و انقلابی اند. به همین سبب، ارائه کار و کتاب برای کودک و نوجوان، اهمیت ویژه ای دارد. پرداختن به کمیّت ها و کیفیت های مطلوب کار برای کودکان در زمینه انتشار کتاب و همچنین کتاب رسانی و خدمات فرهنگی به کودکان و نوجوانان مناطق محروم، از مسایلی است که هرگز نباید مورد غفلت و کم توجّهی قرار گیرد.
اولیا و مربیان و نقش آنان
کمک به فراهم کردن امکانات و فرصت های مطالعاتی برای کودکان و نوجوانان، افزون بر همت و تلاش خود آنان، تلاش ها، برنامه ریزی ها و مشارکت های سنجیده و معقول اولیا و مربیان را می طلبد. تهیه و خرید کتاب، تشویق و ترغیب نوجوانان به مطالعه، همراهی آنان در بازدید از نمایشگاه ها و فروشگاه های کتاب، هدیه دادن کتاب، کتاب خوانی برای فرزندان و...، از شمار فعالیت های سازنده و برجسته پدران و مادران در تثبیت و تعمیق علاقه کودکان به کتاب و کتاب خوانی است.
کتاب خوانی برای کودکان
علاقه به کتاب و کتاب خوانی، باید از کودکی به وجود آید. از راه های علاقه مند کردن کودکان به کتاب و کتاب خوانی، این است که بزرگ ترها هم چنان که خود مطالعه می کنند، آثار کودکانه مناسبی را انتخاب و در فرصت های مطلوب، برای کودکانشان بخوانند. این کار باعث می شود کودک، دوستدار کتاب و علاقه مند به کتاب خوانی پرورش یابد و این عشق و علاقه، به تدریج در وجودش نهادینه شود. بنابراین، برای رسیدن به شرایط مطلوب، چاره ای جز به وجود آوردن عادت کتاب خوانی از دوران کودکی در انسان ها نداریم. پس باید مطالعه را به کودکان و نوجوانان آموخت و آنها را به این مسئله عادت داد.
کتاب مفید و مضر
در میان کتاب های فراوانی که وارد بازار کتاب می شود، هر نوع کتابی می تواند خودنمایی کند. در واقع هم آثار مفید و خوب به میدان می آید و هم کتاب های بی فایده و گاه با ضرر و زیان. بر این اساس، در مسئله انتخاب کتاب برای مطالعه، باید دقّت فراوانی صورت گیرد و کتاب های سودمند انتخاب شود، تا هم خوب کتاب بخوانیم، و هم کتابِ خوب مطالعه کنیم.
کتاب و فرهنگ
تأثیر عمیق کتاب در گسترش فرهنگ جامعه و سرعت بخشیدن به پیشرفت روزافزون آن، انکارناپذیر است و نمی توان توسعه و رشد همه جانبه جامعه را، بدون در نظر گرفتن مطالعه و کتاب مورد بحث و نظر قرار داد. از این جهت، کتاب و کتاب خوانی، از مقوله های قابل توجه فرهنگی است که ترویج آن در جامعه ضروری به نظر می رسد. پیرایش فرهنگ از زاویه های زیان آور و آرایش آن با پاکی و خلوص و گسترش آن در همه سطوح و برای تمام قشرهای جامعه، به تلاش و هم بستگی همگانی نیازمند است که کتاب می تواند در این عرصه و میدان، به خوبی به کار گرفته شود و کارایی خود را به نیکی ظاهر سازد.
انس با کتاب
بی شک گسترش کتاب خوانی به عنوان ضرورتی اجتناب ناپذیر، تنها زمانی به فرهنگی عمومی تبدیل می شود که جامعه آن را نیازی پایان ناپذیر و وسیله ای برای رشد و پویایی شخصیت خود بداند و مطالعه، در کنار سایر کارهای روزانه، در زندگی مردم وارد شود و این گونه نباشد که کتاب، به افراد خاصی از جامعه اختصاص داشته باشد ؛ بلکه همگان تکامل و پیشرفت را در انس با کتاب بدانند. البته گسترش کتاب خانه و چاپ فراوان کتاب و کارهایی مثل این نیز بی تأثیر نیست، ولی نکته مهم، همان ایجاد میل و انگیزه در افکار جامعه است ؛ یعنی برنامه ریزی ها به گونه ای باشد که احساس نیاز به کتاب در جامعه زنده شود.
کتاب و پیشرفت
صعود به قلّه های بلندآوازه کمال و ارزش های والای انسانی، تنها در صورتی ممکن است که علم و دانش، جایگاه واقعی خود را در میان ما بیابد و تأثیرگذاری عظیم آن در رسیدن به این اهداف برایمان روشن شود. در این صورت، کتاب و مطالعه نیز به عنوان ابزار انتقال علم، جایگاه خویش را به دست خواهد آورد و گرایش جامعه به آن رشد می نماید. در نتیجه، نویسندگان و ناشران کتاب نیز برای برطرف ساختن نیازهای جامعه، ناچار از تولید و توزیع گسترده تر کتاب خواهند شد و تحوّل عظیمی در فرهنگ و فکر جامعه پدید می آید. در این صورت، حرکت به سوی تمدّن و پیشرفت، امری اجتناب ناپذیر خواهد بود.
خانواده و کتاب
خانواده، نخستین دنیایی است که کودک با آن آشنا می شود. گفتار و مهم تر از آن رفتار اعضای خانواده، در شکل گیری شخصیت کودک تأثیر به سزایی دارد. از این رو، همه اعضای نهاد خانواده می توانند با گفتار و رفتار خود، بر دیگر اعضا تأثیر مثبت یا منفی بگذارند. اگر کودک در خانواده ای پرورش یابد که اهل مطالعه اند و کتاب های سودمندی در اختیارش قرار می دهند، به یقین او هم با کتاب و مطالعه انس پیدا می کند.
فرهنگ مطالعه
برای پیش گیری از مفسده های اخلاقی، رهایی از پوچ گرایی، بالابردن سطح تحصیلی نوجوانان و جوانان، و نیز پیشرفت وضعیت فرهنگی خانواده ها، باید آنان را به مطالعه هرچه بیشتر تشویق کنیم؛ چرا که پرورش ذهن خلاق و مبتکر دانش پژوهان و تقویت روحیه علمی و دینی نسل سوم این مرز و بوم و باز شدن افق دید آینده سازان برای مشاهده شگفتی های جهان، همه در گرو مطالعه است. بر این اساس، با توجه به اهمیتی که دین مبین اسلام و بزرگان دینی به مطالعه داده اند، برای دفاع از آرمان های دینی و فرهنگ اسلامی و جبران عقب ماندگی ها و رسیدن به خود باوری، باید فرهنگ مطالعه همگانی شود.
کتاب خانه عمومی
کتاب خانه های عمومی، در گسترش دانش و ارتقای میزان آگاهی های عمومی جامعه نقش به سزایی دارند. به تعبیری، عزم این نهاد، کمک به بالندگی و شکوفایی استعدادهای فردی، در راستای تولید اندیشه، علم و غنای فرهنگ جامعه می باشد. کتاب خانه، نهادی است که با در اختیار داشتن بخش قابل توجهی از دانش، زمینه بهره گیری مناسب از اندوخته های بشری را فراهم می آورد و با تأمین فرصت های لازم، امکان آموختن همیشگی را برای اعضای جامعه مهیّا ساخته و بر پیشرفت حیات اجتماعی می افزاید. با این توصیف، وظیفه همگان است که با استقبال از این مکان ارزشمند، بر شکوفایی استعدادهای نهفته میهن اسلامی مان بیفزایند.
گلبرگ :: آبان 1384، شماره 56
@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
کتاب، دربردارنده اندیشه ها و تفکرات اندیشه وران و نخبه گان ملت ها و امانت دار عقلانیت و خردورزی است. کتاب، به سان باران رحمتی است که هر انسان تشنه ای می تواند از آن سیراب گردد، جرعه جرعه بنوشد و مزرعه حیات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خود را با آن، خرم، آباد و شادان سازد. پس به جاست که همه با هم، قدردان کتاب و مطالعه باشیم، با کتاب انس بگیریم، از جام اندرزها، تجربه ها و معرفت آن بنوشیم تا سرمست دانایی و آگاهی شده و به سوی شاهراه حقیقت، رهنمون شویم.
عطر فرح بخش
کتاب، هم چون بستان و گلزاری است که عطر فرح بخش آن، روح و جسم جویندگان دانش، آگاهی و هدایت را نوازش می دهد و از سرچشمه های زلال علم و معرفت سیراب می کند. بر این اساس است که انسان عاقل، گم شده خود را در باغستان های کتاب به جستجو می نشیند و با مطالب نغز و حکمت آموز کتاب، جان و روان خویش را صیقل می بخشد. مطالب شیرین و دل انگیز کتاب، روان بی قرار آدمی را آرامش می بخشد و قلب خسته و شکسته انسان جست وجوگر را التیام می بخشد؛ لذا حضرت علی علیه السلام می فرماید: «کتاب، آرامش دل های جویندگان و تشنگان علم است، آری، کسی که با کتاب، خود را آرامش دهد، هیچ آرامشی را از دست نداده است.»
گنجینه گران سنگ
کتاب، گنجینه گران سنگی است که دانش بشری را به نسل های آینده انتقال می دهد. اصحاب قلم و اندیشه، آثار دینی و علمی خود را در صفحه کتاب به یادگار می گذارند تا برای همیشه جاودان بمانند و مردمان همه اعصار، از آنها بهره جویند. روشن است که بی کتاب، نگهداری و انتقال آثار ارزشمند به نسل های واپسین، مشکل به نظر می رسد. بنابراین، اگر کتاب نبود، آثار اندیشمندان بزرگ، به دست فراموشی سپرده می شد و امروز، خبری از دانش پیشینیان در میان ما نبود. بر همین اساس است که پیشوای بزرگ تشیع حضرت امام جعفر صادق علیه السلام به یاران و پیروان خویش چنین سفارش فرمود: «بنویسید که جز با نوشتن کتاب، نمی توان از فراموشی محفوظ ماند».
بهره گیری از دانش کتاب
کتاب، بیانگر انگیزه بالا، تفکر والا و نشانه استعداد و نبوغ آدمی است. کتاب، مهم ترین گنجینه ای است که با نوشته های دل نشین و زیبای خود، آدمی را به سفرهای دور و نزدیک می برد، با تجربه های زیاد آشنا می کند و جان و دلش را با مطالب سودمند، مصفا می سازد. حال که چنین است، بیایید پس از مطالعه کتاب، پندها و اندرزهای آن را با جان و دل بشنویم و در عرصه حیات اجتماعی، به آن عمل کنیم. مانند کسانی نباشیم که وقت خود را صرف خواندن کتاب کنیم، اما از دانش آن هیچ بهره نگیریم؛ زیرا کسانی که کتاب می خوانند، ولی از پند و اندرز و دانش آن در میدان عمل بهره نمی گیرند، مثل باربرانی هستند که جواهرات را حمل می کنند، ولی نمی دانند چه متاع ارزشمندی را به همراه خود، به این طرف و آن طرف می برند.
بررسی محتوای کتاب
در دنیای گسترده امروز، که با کتاب ها و نشریات گوناگون مواجه هستیم، ضروری است در انتخاب و گزینش کتاب و مطبوعات، دقت فراوانی به خرج دهیم و سودمندترین کتاب ها را برای مطالعه انتخاب کنیم. امروزه، به همان اندازه که می توانیم از کتاب و مطبوعات بهره صحیح بگیریم، ممکن است به همان اندازه و حتی گاهی بیشتر در معرض آفت ها و خطرهای نوشته های مسموم و انحرافی قرار بگیریم. راه دادن آثار سست و ناسالم به محیط خانه و مدرسه، در حقیقت، مسمومیت فکری و اخلاقی جوانان و نوجوانان ما را به دست خودمان فراهم می کند. بنابراین، نظارت خانواده ها و مسئولان فرهنگی کشور بر محتوای کتاب ها، ضروری و لازم است تا از این طریق بتوانیم سلامت اندیشه و عقاید جوانان را تضمین کنیم.
پیشوایان دینی و اهتمام به کتاب
دانش اندوزی و کتاب خوانی در اسلام، از جایگاه والا و شأن عالی برخوردار است. روایت های گوناگونی از پیامبر خدا و ائمه معصومین علیهم السلام ، موجود است که پیروان دین مبین اسلام را به دانش ورزی و کتاب خوانی توصیه و سفارش فرموده اند. پیشوایان دینی ما هم مسلمانان را به حفظ و نگهداری کتاب ها توصیه فرموده و از این رهگذر، اهمیت فرهنگ مکتوب را به مردم یادآور شده اند. از جمله در حدیثی می خوانیم که امام حسن مجتبی علیه السلام فرزندان و برادرزادگان خود را جمع کرد و درباره حفظ دانش و نوشتن آن، چنین سفارش فرمود: «شما کوچک ترهای قوم هستید و به زودی بزرگان قوم خواهید شد. پس دانش بیاموزید. هر کس از شما نتواند علم را حفظ کند و به خاطر بسپارد، آن را بنویسد و در خانه اش قرار دهد».
سفر به بوستان کتاب
کتاب، کانون پر طراوت و شاداب اندیشمندان و اهالی معرفت است. همانگونه که در باغ و بوستان، خاطر آدمی شاد و پر نشاط می شود، سفر به بوستان کتاب و مطالعه ژرف آن نیز مشام جان را شاداب و خرم می سازد. آدمی وقتی به مطالعه می پردازد، احساس نشاط می کند و روحش بالنده می شود؛ لذا می توان گفت که هیچ میراثی، سودمندتر و باارزش تر از کتاب نیست؛ زیرا کتاب، مایه آرامش روحی انسان است و به او حکمت های جان پرور می آموزد و ایمان و اطمینان را به قلب وی هدیه می کند. بر همین مبناست که در احادیث اسلامی، از کتاب، به عنوان بوستان دانشمندان یاد شده و همدم و سخن گویی شایسته به شمار آمده است. از جمله، امام علی علیه السلام در این باره چنین فرمود: «کتاب، بستان های عالمان و دانشمندان است.» حال که این گونه است، بیایید هر روز کتابی بگشاییم و ارزش های لحظه های انس با این همدم و رفیق صمیمی را به نیکی درک کنیم.
نقش سازنده کتاب
کتاب، معلمی ساده و صمیمی و همواره در دسترس است که بی ادعا و بی تکلف، آنچه دارد، در اختیار ما می گذارد. مطالعه، چنانچه با قصد خالص صورت پذیرد، عبادتی بزرگ به شمار می آید. انس با کتاب، در حقیقت، حضور در پیشگاه اندیشمندان و فرزانگان زمان های گوناگون است. صفحات کتاب، معابد اهل علم و محراب های پاک دانشجویی و دانش آموزی است. هرکس با کتاب و مطالعه بیگانه است، غریب و بی مونس است. کتاب، می تواند در راه شکوفایی و بالندگی افراد و جوامع، نقش بنیادین ایفا کند و به مطالعه کننده، در شناخت سره از ناسره، کمک رساند. به خاطر همین نقش سازنده کتاب در امور فردی و اجتماعی است که حضرت امام صادق علیه السلام می فرماید: «کتاب های تان را خوب نگهدارید که در آینده به آنها نیاز خواهید داشت.»
زیربنای فرهنگ کتاب خوانی
برای ایجاد علاقه به کتاب و کتاب خوانی، عوامل مختلفی نقش دارند که خانواده و مدرسه، از مهمترین آنها به شمار می روند. فرزندانی که در خانواده های اهل علم تربیت می شوند، میزان مطالعه و گرایش به کتاب و کتاب خوانی در آنان، در مقایسه با خانواده هایی که علاقه ای به کتاب و کتاب خوانی ندارند، بسیار بیشتر است. واقعیت عینی و تجربه نیز نشان داده است که بیشتر اندیشمندان، در خانواده هایی پرورش یافته اند که پدر و مادر آنان، اهل مطالعه و تحقیق بوده اند. مدرسه ها نیز می توانند با بسترسازی منطقی و برنامه ریزی علمی، علاقه به کتاب، مطالعه و کتاب خوانی را در میان دانش آموزان تقویت کرده و گسترش دهد.
مطالعه در کتابخانه و اهمیت آن
نقش کتابخانه در انتقال علوم به افراد، بسیار سازنده است. از این رو، کتابخانه را می توان به عنوان کانون همایش صاحب نظران و موزه پرطراوت اندیشمندان درنظر گرفت. این نهاد کانونی، می تواند بالندگی و شکوفایی استعدادهای دانش آموزان و دانشجویان را به ارمغان آورده و در فرجام، به تولید اندیشه، دانش و رشد فرهنگ مطالعاتی جامعه منجر شود. در واقع، کسی که در کتابخانه قدم می نهد، به گلگشت دل انگیز در مجمع دانشمندان و دانایان قدم نهاده است.
کارلایل، کتابخانه را «دانشگاهی برای همه» می نامد و برخی نیز به دلیل اهمیت فزاینده آن در پیشرفت حیات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی، کتابخانه عمومی را به قلب جامعه تشبیه کرده و زندگی افراد را بدان وابسته دانسته اند.
گلبرگ :: آبان 1384، شماره 68
@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
کتاب شاخه پر برگ و بار
کتاب، بسان شاخه ای است که در کویر زندگی بر تمام ابعاد حیات انسان سایه انداخته است. کتاب، چونان باران رحمتی است که هر انسانی می تواند از آن سیراب شود و مزرعه زندگی خویش را آباد سازد. کتاب، صحنه تصویر شکست ها و پیروزی های انسان است و روایت گرِ شادی ها و تلخی ها. کتاب، معدن تجربه های گذشتگان است و چشمه جوشان علم و معرفت.
پس بیاییم از این باران رحمت سیراب گردیم و ذخیره ای برای خود برگیریم که به گفته جامی، شاعر توانای فارسی:
انیس گنج دانایی کتاب است فروغ صبح دانایی کتاب است
حفظ آثار اندیشمندان در کتاب
کتاب، دربردارنده اندیشه ها و تفکراتِ دانشمندان و خردمندان جامعه و امانت دار دانش بشری است. بدون کتاب، حفظ آثار گران بها و ارزش مند مشکل بوده و به تدریج، این آثار به دست نسیان و فراموشی سپرده خواهد شد.
صاحبان قلم و فرهیختگان جامعه نیز آثار علمی خویش را در صفحه کتاب به یادگار می گذارند. حضرت امام صادق علیه السلام چه زیبا فرمود: «بنویسید که جز با نوشتن کتاب، نمی توان از فراموشی محفوظ ماند».
کتاب، آرامش دل های تشنگان علم
انسان خردمند، گم شده خویش را در بستان های کتاب جست وجو می کند و با سخنانِ نغز و شیرین کتاب، جان و دل خویش را مصفّا می سازد.
مطالب زیبا و دل نشین کتاب، روحِ جست و جوگر انسان را آرام می سازد و دل های بی قرارِ جوینده معرفت را تسکین می دهد.
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرماید: «کتاب، آرامش دل های جویندگان و تشنگان علم است، آری کسی که با کتاب خود را آرامش دهد، هیچ آرامشی را از دست نداده است».
کتاب، نشان عقل و اندیشه
کتاب، صفحه ظهور خرد و اندیشه انسان است. اگر پیام و مقصد کتاب والا بوده و چراغی پرفروغ بر سر راه انسان های کاوش گر باشد و آن ها را به راه نور هدایت کند و موجب سعادت و کمالشان گردد، جاودانه بوده و تا ابد، نوشته های آنْ رهنما و راه گشای انسان ها خواهد بود.
کتاب، نشان دهنده عقل واندیشه انسان است و حضرت علی علیه السلام چه زیبا فرمود که: «کتاب، نشان دهنده خرد و اندیشه انسان است و نوشته، رساتر از سخنان آدمی است».
حاملان کتاب
در دنیای گسترده امروز و حجم بی شمار کتاب ها و مجلاّت، شایسته است در انتخاب و گزینش کتاب دقت بیش تری کنیم و بهترین کتاب ها را برای مطالعه برگزینیم و پس از مطالعه، پندها و اندرزهای آن را با جان و دل بشنویم و در میدان زندگی به آن عمل کنیم؛ زیرا کسانی که کتاب می خوانند، ولی از پند و اندرز آن در میدان عمل استفاده نمی کنند، همانند باربران جواهراتی هستند که نمی دانند چه کالای گران بهایی را به همراه خود به این طرف و آن طرف می برند.
کتاب، میراث ماندگار
از کتاب حضرت امام صادق علیه السلام درباره حفظ و نگهداری می فرماید: «کتاب های تان را خوب نگهدارید که در آینده به آن ها نیاز خواهید داشت».
ایشان در جایی دیگر درباره کتاب می فرمایند: «بنویس و دانشت را در میان برادرانت بپراکن و آن گاه که مرگت فرا رسید، کتاب هایت را برای فرزندانت میراث بگذار؛ زیرا روزگار سختی فرا خواهد رسید که در آن هنگام، مردم جز با کتاب های خود اُنسی نخواهند داشت».
هم دم مهربان
ابوالحسن علی بن حسین مسعودی که یکی از دانشمندان و تاریخ نویسان بزرگ مسلمان است، در کتاب معرف خویش مُروج الذهب درباره کتاب می گوید: «چه هم دم و یار خوبی است کتاب. اگر خواهی، لطایف آن سرگرمت کند و بخنداندت و گر خواهی، مواعظ آن تو را اندرز دهد. کتاب مونسی است که از نشاط تو نشاط گیرد و با خفتن تو بخوابد و جز آن چه تو خواهی نگوید. همسایه ای نکوکارتر، معاشری منصف تر، رفیقی مطیع تر، معلمی پرمایه تر، یاری لایق تر و امین تر و سودمندتر و نکو خصال تر و سرگرم کننده تر از آن نیابی. اگر بدو نظر کنی، تو را بهره دهد،فهمت را قوی کند و علمت را بیفزاید».
درختی پر بار و پر ثمر
«جاحِظْ» یکی از ادیبان و اندیشمندان مسلمان است که درباره کتاب می گوید: «کتاب، درختی است که همیشه پربار و پر میوه و ثمر است. کتاب هم نشینی است که تو را خسته و ملول نمی سازد. دوستی است که تو را فریب نمی دهد. رفیقی است که به تو آزار نمی رساند. اگر مطالعه کتاب هیچ فایده ای نداشته باشد، جز همین که تو را از ایستادن بیهوده در منزل و نگاه کردن به عابران باز دارد، کفایت می کند».
یادگاران کهن
«ابن اِدْریس حِلّیِ» که از فقیهان و دانشمندان بزرگ اسلام است، درباره کتاب می گوید: «چه بسا انسان فرزانه ای درمی گذرد، ولی کتاب هایش می ماند. خردمند فانی می شود، امّا اثرش ماندگار می گردد. اگر پیشینیان در کتاب هایشان حکمت های شگفت را جاودانه و شیوه زیست خود را بر ایمان ثبت و بدین ترتیب نادیدنی ها را برایمان دیدنی نمی کردند و درهای بسته را نمی گشودند و فزونی دانش خود را بر کمیِ معلومات ما نمی افزودند، اکنون چه عاقبتی نصیب ما می شد؟»
گلبرگ :: آبان 1382، شماره 44
و ب سايت هدي بلاگ